آثار شكرگزاري بنده[2]
آثار شكرگزاري بنده[2]
چگونگي شكر
در كلام معصومين(عليهالسلام)، شكرگزاري به شكلهاي گوناگون مطرح گرديده است كه در تناسب با ايمان (زباني، قلبي و جوارحي) شكر نيز به انواع شكر زباني، شكر قلبي و شكر رفتاري تقسيم شده است.
1- شكر زباني:
الف) سپاس و حمد خداوند سبحان: امام صادق(عليهالسلام) ميفرمايد:
تمام شكر گفتن همين جمله است: الحمدلله ربالعالمين.(13)
شكر هر نعمتي هر چند بزرگ باشد اين است كه خداوند عزوجل را بر آن حمد و سپاس گويي.(14)
حد شكر اين است كه بر هر نعمتي كه در خصوص خانواده و مال تو دادهاند سپاس گويي.(15)
حضرت همچنين ميفرمايد: هر صبح و شام جهت شكر خداوند اين دعا را بخوان تا شكر نعمت خدا را در آن روز و شب ادا كرده باشي:
اللهم ما اصبحت بي من نعمه او عافيه من دين او دنيا فمنك وحدك لا شريك لكلك الحمد و لك الشكر بها علي يا رب حتي ترضي و بعد الرضا(16)؛ بار خدايا هر نعمتي و يا عافيتي كه نسبت به دين يا دنيا در اين صبح دارم از جانب توست، تو يكتايي و شريك نداري، پروردگارا حمد و شكر براي تواست - از جهت نعمتي كه به من دادي - تا راضي گردي و هم بعد از رضايتت.
ايشان در حديث ديگري با اشاره به دعاي فوق ميفرمايد:
حضرت نوح(عليهالسلام) هر روز صبح اين دعا را ميخواند، كه عبد شكور ناميده شد.(17)
ب)بازگويي نعمت: امام صادق(عليهالسلام) در تفسير و معناي اين آيه (و اما بنعمه ربك فحدث؟) (18) ميفرمايد:
يعني آن كس كه به تو احسان كرده، نعمت داده، برتري بخشيده و عطا نموده است، حق او و دين او و آنچه را به تو عطا فرموده و نعمت داده بازگو. (19)
2- شكر قلبي:
امام صادق(عليهالسلام) ميفرمايد:
خدا به هر كس نعمتي دهد و او آن را از ته دل بفهمد شكرش را ادا كرده است.(20)
از آنچه خداوند به موسي وحي فرستاد اين بود كه فرمود: اي موسي چنان كه سزاوار است مرا شكرگزار. موسي عرض كرد: پروردگارا چگونه ميتوانم تو را آنگونه كه سزاوار است شكرگزارم در صورتي كه هر شكري كه تو را نمايم، آن هم نعمتي است كه تو به من عطا فرمودهاي؟ خداوند فرمود: اي موسي، اكنون كه دانستي، آن شكرگزاريت نيز از من است، مرا چنانكه سزاوار است شكر كردهاي.(21)
3- شكر رفتاري:
الف) دوري از محرمات: شكر عملي، استفاده صحيح از نعمت است و همين استفاده صحيح نشانه صداقت فرد در ايمان اوست. به كار نگرفتن استعدادها و نعمتهاي خدادادي در راه صحيح، كفران نعمت محسوب ميشود كه شاخهاي از كفر است. امام صادق(عليهالسلام) ميفرمايد:
شكر نعمت همان دوري از محرمات است.(22)
ب) انجام تكليف: امام صادق(عليهالسلام) در بيان حد شكر ميفرمايد:
حد شكر اين است كه اگر براي خدا در نعمتي كه به تو داده حقي باشد آن حق را بپردازي.(23)
آثار شكر
شكر نيز همچون ساير خصلتهاي اخلاق ديني، هم آثار دنيوي و هم بازتاب اخروي دارد، آثار دنيوي آن افزايش و بركت در نعمت است و بازتاب اخروي آن بهشت جاودان الهي است.
الف) افزايش نعمت: از مشخصههاي اصلي اخلاق ديني بيان آثاري است كه توجيه بشري آن را بر نميتابد. افزايش نعمت در اثر شكر، كه هم در قرآن و هم در سنت بر آن تأكيد شده است، از آن جمله است. به اين معني كه مثلا افزايش مال در اثر شكر چيزي نيست كه علم اقتصاد بشري توان اقامه دليل علمي تجربي بر آن داشته باشد. امام صادق(عليهالسلام) ميفرمايد:
پيامبر اكرم(صلي الله عليه و آله) فرمودهاند: هنگامي كه در سپاسگزاري گشوده است درِ افزايش نيز باز است.(24)
به كسي كه سپاسگزاري دادند افزايش نيز دادند.(25)
خداوند نعمتي به بنده خويش نداد كه بنده او از صميم قلب آن را بشناسد، و در ظاهر با زبان خدا را ستايش كند، و سخنش تمام شود، مگر اين كه براي او به افزوني نعمت امر شود.(26)
ب) بهشت: امام صادق(عليهالسلام) ميفرمايد:
مردي آب مينوشد و خدا بهشت را براي او واجب ميكند، به اين صورت كه او ظرف آب را بر دهانش ميگذارد "بسم الله" ميگويد و آنگاه ميآشامد، سپس با آن كه اشتها دارد، دور ميكند و خدا را حمد ميكند. باز برميگردد و ميآشامد، باز دور ميبرد و حمد ميكند و ... خداي عزوجل بهشت را به همين سبب برايش واجب ميكند.(27)
پينوشتها:
- ... تمام الشكر قول الرجل: الحمدلله رب العالمين./
چگونگي شكر
در كلام معصومين(عليهالسلام)، شكرگزاري به شكلهاي گوناگون مطرح گرديده است كه در تناسب با ايمان (زباني، قلبي و جوارحي) شكر نيز به انواع شكر زباني، شكر قلبي و شكر رفتاري تقسيم شده است.
1- شكر زباني:
الف) سپاس و حمد خداوند سبحان: امام صادق(عليهالسلام) ميفرمايد:
تمام شكر گفتن همين جمله است: الحمدلله ربالعالمين.(13)
شكر هر نعمتي هر چند بزرگ باشد اين است كه خداوند عزوجل را بر آن حمد و سپاس گويي.(14)
حد شكر اين است كه بر هر نعمتي كه در خصوص خانواده و مال تو دادهاند سپاس گويي.(15)
حضرت همچنين ميفرمايد: هر صبح و شام جهت شكر خداوند اين دعا را بخوان تا شكر نعمت خدا را در آن روز و شب ادا كرده باشي:
اللهم ما اصبحت بي من نعمه او عافيه من دين او دنيا فمنك وحدك لا شريك لكلك الحمد و لك الشكر بها علي يا رب حتي ترضي و بعد الرضا(16)؛ بار خدايا هر نعمتي و يا عافيتي كه نسبت به دين يا دنيا در اين صبح دارم از جانب توست، تو يكتايي و شريك نداري، پروردگارا حمد و شكر براي تواست - از جهت نعمتي كه به من دادي - تا راضي گردي و هم بعد از رضايتت.
ايشان در حديث ديگري با اشاره به دعاي فوق ميفرمايد:
حضرت نوح(عليهالسلام) هر روز صبح اين دعا را ميخواند، كه عبد شكور ناميده شد.(17)
ب)بازگويي نعمت: امام صادق(عليهالسلام) در تفسير و معناي اين آيه (و اما بنعمه ربك فحدث؟) (18) ميفرمايد:
يعني آن كس كه به تو احسان كرده، نعمت داده، برتري بخشيده و عطا نموده است، حق او و دين او و آنچه را به تو عطا فرموده و نعمت داده بازگو. (19)
2- شكر قلبي:
امام صادق(عليهالسلام) ميفرمايد:
خدا به هر كس نعمتي دهد و او آن را از ته دل بفهمد شكرش را ادا كرده است.(20)
از آنچه خداوند به موسي وحي فرستاد اين بود كه فرمود: اي موسي چنان كه سزاوار است مرا شكرگزار. موسي عرض كرد: پروردگارا چگونه ميتوانم تو را آنگونه كه سزاوار است شكرگزارم در صورتي كه هر شكري كه تو را نمايم، آن هم نعمتي است كه تو به من عطا فرمودهاي؟ خداوند فرمود: اي موسي، اكنون كه دانستي، آن شكرگزاريت نيز از من است، مرا چنانكه سزاوار است شكر كردهاي.(21)
3- شكر رفتاري:
الف) دوري از محرمات: شكر عملي، استفاده صحيح از نعمت است و همين استفاده صحيح نشانه صداقت فرد در ايمان اوست. به كار نگرفتن استعدادها و نعمتهاي خدادادي در راه صحيح، كفران نعمت محسوب ميشود كه شاخهاي از كفر است. امام صادق(عليهالسلام) ميفرمايد:
شكر نعمت همان دوري از محرمات است.(22)
ب) انجام تكليف: امام صادق(عليهالسلام) در بيان حد شكر ميفرمايد:
حد شكر اين است كه اگر براي خدا در نعمتي كه به تو داده حقي باشد آن حق را بپردازي.(23)
آثار شكر
شكر نيز همچون ساير خصلتهاي اخلاق ديني، هم آثار دنيوي و هم بازتاب اخروي دارد، آثار دنيوي آن افزايش و بركت در نعمت است و بازتاب اخروي آن بهشت جاودان الهي است.
الف) افزايش نعمت: از مشخصههاي اصلي اخلاق ديني بيان آثاري است كه توجيه بشري آن را بر نميتابد. افزايش نعمت در اثر شكر، كه هم در قرآن و هم در سنت بر آن تأكيد شده است، از آن جمله است. به اين معني كه مثلا افزايش مال در اثر شكر چيزي نيست كه علم اقتصاد بشري توان اقامه دليل علمي تجربي بر آن داشته باشد. امام صادق(عليهالسلام) ميفرمايد:
پيامبر اكرم(صلي الله عليه و آله) فرمودهاند: هنگامي كه در سپاسگزاري گشوده است درِ افزايش نيز باز است.(24)
به كسي كه سپاسگزاري دادند افزايش نيز دادند.(25)
خداوند نعمتي به بنده خويش نداد كه بنده او از صميم قلب آن را بشناسد، و در ظاهر با زبان خدا را ستايش كند، و سخنش تمام شود، مگر اين كه براي او به افزوني نعمت امر شود.(26)
ب) بهشت: امام صادق(عليهالسلام) ميفرمايد:
مردي آب مينوشد و خدا بهشت را براي او واجب ميكند، به اين صورت كه او ظرف آب را بر دهانش ميگذارد "بسم الله" ميگويد و آنگاه ميآشامد، سپس با آن كه اشتها دارد، دور ميكند و خدا را حمد ميكند. باز برميگردد و ميآشامد، باز دور ميبرد و حمد ميكند و ... خداي عزوجل بهشت را به همين سبب برايش واجب ميكند.(27)
پينوشتها:
- ... تمام الشكر قول الرجل: الحمدلله رب العالمين./
- ۴۳۶
- ۰۸ تیر ۱۳۹۳
دیدگاه ها (۷)
در حال بارگزاری
خطا در دریافت مطلب های مرتبط