آئين شب يلدا (شه‌و زمسان) درکوردستان

آئين شب يلدا (شه‌و زمسان) درکوردستان
بخش ششم

خانواده‌هايي كه سال اول است دختر به خانه شوهر فرستاده، يك خوانچه را با تمام سليقه از همه نوع اطعمه و *** و ميوه‌ها براي عروس مِ‌دهند و اين كار را (شه‌و زمساني) مي گويند و در اين روزگار كه خوانچه فرستادن ور افتاده است در ديگ‌هاي تميز و ظروف چيني مي‌فرستند و هرچه مفصل باشد عروس قابل احترام‌تر است و علاوه بر دُلمه كلم و برگ مو، چلو كباب و خورش يا (يه‌كاوه) نيز مي‌فرستند. يه‌كاوه عبارت است از پلو مخلوط با قورمه و روغن حيواني است و بسيار خوراك مطبوعي است. اگر شب چله يا همان يلدا مصادف با ماه رمضان باشد مسلماً زولبيا- باميه و پشمك هم در خوانچه گذاشته مي‌شد. اين خوانچه‌ها مربوط به سال اولي است كه عروس به خانه بخت رفته و معمولاً خانه داماد كه يقين دارند از خانه عروسشان (شه‌و زمساني) مي‌آورند در فكر تدارك شام شب چله نمي‌باشند زيرا در آن خوانچه علاوه بر دلمه كلم و برگ مو چلو خورش يا يه‌كاوه و ديس‌هاي شيريني، خربزه ترش، شربت‌هاي گوناگون كه داخل تنگ مي‌گذاشتند و يك ظرف (ئادنگ) يعني انگوري كه با خوشه از سقف آويزان مي‌كردند، يك ظرف سيب سرخ، يك ظرف انار، يك ظرف گلابي، يك هندوانه و يك ظرف بزرگ تنقلات و غيره را مي‌گذاشتند و در اين روزگار كه خوانچه فرستادن متروك شده، تمام آنچه را كه در خوانچه مي‌گذاشتند در ظرف مختلف از نوع بهترين ظروف اين اطعمه و اشربه چيده شده در پشت يك يا دو ماشين توسط دو نفر از زنان جوان *** به خانه پدر داماد برده مي‌شد. مادر داماد براي آنكه بزرگواري خانه عروس نشان دهد يكي دو خانواده از اقوام نزديك خود و شوهرش را دعوت مي‌كند، هم *** و هم حرمت عروس خود را بنماياند. بنده معتقد است كه بعد از مراسم نوروز مراسم شب چله از تمام مراسم باستاني مفصل‌تر است. اين مراسم شب چله در اكثر خانواده‌هاي سنندجي رايج است در گذشته و حال نيز از اگر در همسايگي خانواده فقيري را سراغ داشتند به خاطر اين كه فرزندان آنها نيز بي‌نصيب نباشند سهم آنها را نيز در حد خودشان مي‌فرستادند. مهرباني، مهماندوستي و حرمت همسايه‌ها از سنن ديرين مردم كردستاني است. به ياد دارم در كودكي مادر يا مادر بزرگ براي همسايشگان نزديك (كاسه هاوسا) مي‌فرستادند زيرا گناه مي‌دانستند همسايه بوي طعام را بشنود و آنها را بي‌نصيب كرد و معمول بود از آن غذا با كمال احترام داخل سيني گذاشته و سرپوش بر آن مي‌گذاشتند و به خانه همسايه مي‌بردند اين رسم هنوز هم و نيز برقرار است.