اردلان‌ها خاندانی بودند که زمانی حوزه وسیعی از مناطق کردن

اردلان‌ها خاندانی بودند که زمانی حوزه وسیعی از مناطق کردنشین توسط آن­ها اداره می‌شد . در مورد نسب این خاندان و ابتدای دوره فرمانروایی آن­ها، روایات مختلفی وجود دارد. برخی آن­ها را به احمد بن مروان منسوب داشته و بعضی دیگرشخص اول این خاندان را خسرو نام آسیابان دانسته که به دستیاری ابومسلم، در زمان سفّاح بر کردستان مستولی شد (سنندجی،1375 :76) یا از نسل اردشیر بالکان دانسته‌اند. آن­ها را از اعقاب صلاح الدین ایوبی نیز شمرده‌اند. (نیکیتین ، 1378 :343)  یدا... روشن اردلان به عنوان دبیر کانون خانوادگی اردلان در نطق خود در همایش اردلان شناسی ، پایه­گذار این خاندان را خسرو از نوادگان شاه منصور (آخرین پادشاه مروانی) دانسته که از دیاربکر به­میان طایفه گوران شهر زور آمده و در سال 564 قمری حکومتی در زور و پلنگان تشکیل داده است .به گفته­ی وی، مردم او را «بابا اردلان » خطاب می­کردند که معانی متفاوتی چون پدر روحانی  ، پیر ، زاهد و عابد از آن مستفاد می­شود و در میان طوایف کرد جایگاه قابل احترامی داشته است . بابااردلان نه تنها رهبری معنوی طوایف خود را برعهده داشت بلکه از نظر سیاسی هم آنان­را هدایت می­نمود و به زهد و تقوی معروف بود .(روشن اردلان ،1390 :3 )