بسم الله الرحمن الرحيم

بسم الله الرحمن الرحيم
پاسخ قسمت دوم :
فهم و علم - حیوانات نیز فهم و حتی علم دارند. علم برخی ساده و تماماً غریزی است، برخی دیگر ابزارسازی نیز می‌کنند، برخی دیگر تقلید می‌کنند، برخی دیگر تربیت پذیر هستند.
احساسات - برخی از حیوانات به ویژه آنان که زندگی جمعی دارند، از احساسات قوی‌تر از سایرین نیز برخوردارند. آیا غصه و خرسندی سگ‌ها، یا حتی عزاداری فیل‌ها، یا جانفشانی غزال‌ها برای حفظ فرزند را ندیده‌اید؟ خود را به ببر و پلنگ نشان می‌دهد، به مسیر دیگری می‌رود تا شکارچی را از کره‌اش دور کند!
پس مشاهده می‌شود که تمامی ملزومات حشر، با شدت و ضعف مرتبه‌اش، برای حیوانات نیز وجود دارد.
توصیف حیوانات در قرآن کریم: امت‌ هایی مثل انسان:زندگی دسته‌ جمعی، مستلزم فهم، شعور، علم و نظم و انضباطی دقیق است، خداوند می‌فرماید آنها نیز مثل شما، امت هستند؛ هر چند که نوع، مرتبه وجودی، کمالات و زندگی جمعی آنها با انسان‌ها متفاوت است:
وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِي الأَرْضِ وَلاَ طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثَالُكُم مَّا فَرَّطْنَا فِي الكِتَابِ مِن شَيْءٍ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ - و هيچ جُنبده‏اى در زمين نيست و نه هيچ پرنده‏اى كه به دو بال خويش بپرد مگر آنكه گروه‏هايى مانند شمايند- آفريده و روزى خوار در كتاب - قرآن يا لوح محفوظ هيچ چيزى را فروگذار نكرده‏ايم، سپس همه به سوى پروردگار شان بر انگيخته و فراهم مى‏ شوند.(سوره انعام آیه 38)
تسبیح و علم به آن در قرآن کریم، آیات متعددی در خصوص حیوانات وجود دارد، از دسته‌بندی آنها بر اساس نوع حرکت گرفته تا تسبیح و شعور و علم‌ شان به آن تسبیحی که می‌کنند، اگر چه نوع تسبیح آنان با انسان متفاوت است:
أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْبِيحَهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ- آيا ندانسته‏اى كه هر كه و هر چه‏ در آسمانها و زمين است براى خدا تسبيح مى‏گويند، و پرندگان نيز در حالى كه در آسمان پر گشوده‏اند تسبيح او مى‏گويند؟ همه ستايش و نيايش خود را مى‏دانند، و خدا به آنچه مى‏كنند داناست.(سوره نور آیه 41)
نطق و سخن گفتن: نطق و سخن گفتن نیز مستلزم برخورداری از شعور و نیز اراده و انتخاب در گفتن است، و حیوانات دارند هر چند که مرتبه‌ آن نازل‌ تر از انسان است. زمانی که خداوند متعال در کلام وحی تصریح نمود که مورها با یک دیگر سخن گفتند، یا هُدهُد خبر آورد، یا سلیمان منطق الطیر داشت، به نظر برخی عجیب و حتی قصه و حکایت آمد،(ادامه دارد...)