«معرفت النفس» مقدمه ای در کسب «معرفة الله» در بیان امیرال

«معرفت النفس» مقدمه ای در کسب «معرفة الله» در بیان امیرالمؤمنین امام المتقین حضرت علی(ع):

نوزده اصل در معرفت النفس از امام العارفین مولا امیرالمومنین علیه السلام به ترنیب ذیل نقل شده است:
1 – عارف کسی است که نفس خود را بشناسد و آنرا آزاد گرداند و از هر چه که موجب دوری و هلاکت وی می شود بپیراید(یعنی آن را از اسارت هوا و بندگی شهوات آزاد نماید).
2 – بزرگترین نادانی , نادانی آدمی است به نفس خود .
3 – برترین شاخه ی حکمت , معرفت انسان است به نفس خود و آگاهی او از جایگاه و حدّ خود , یا ایستادن در جای خود .
4 – بهره مند ترین مردم از معرفت نفس , ترساترین ایشان نسبت به خداوندند (زیرا که اینان آگاه ترین به خدا و عارف ترین بر اویند و خداوند سبحان فرموده است: انما یخشی الله من عباده العلماء؛ سوره فاطر/آیه28).
5 – برترین حدّ عقل، آگاهی انسان به نفس خویش است , هرکه نفس خود را شناخت , عقل ورزیده است و هر که بر نفس خود نادان بود , گمراه می شود.
6 – در تعجبم از کسی که ( هرگاه چیزی را گم کند ) به دنبال گمشده ی خود جستجو می کند و حال آنکه نفس خود را گم کرده است ولی در طلب آن بر نمی آید .
7 – در عجبم که آن کس که خود را نمی شناسد چگونه خدایش را می شناسد .
8 – کمال مطلوب در معرفت این است که شخص نفس خود را بشناسد .
9 – کسی که بر نفس خود آگاهی ندارد چگونه بر امر دیگران آگاه می باشد .
10 – نهایت معرفت آدمی این است که بر نفس خود عارف باشد و نهایت جهل او نیز این است که بر نفس خود جاهل باشد.
11 – هر کس که نفس خود را شناسد مجرد شده است (یعنی مجرد و جدای از علائق دنیایی شده است یا از مردم مجرد می شود به اینکه از آنها دوری می گزیند و یا اینکه از همه چیز جدا و دور می شود از طریق اخلاص و یگانگی با خدا).
12 – هر کس نفس خود را بشناسد به مجاهده ی با آن بر می خیزد و هرکس نفس خود را نشناسد آن را وا می گذارد. (یعنی آن کس که نفس را بشناسد در راه دوری آن از اضداد و خواهشهای پست و حفظ نورانیت آن تلاش می کند و آن کس که اینکار را نمی کند حقیقت نفس را نشناخته است).
13 – هر کس نفس خود را بشناسد , امر او باعظمت شود .
14 – هر کس نفس خود را بشناسد به دیگران آگاه تر خواهد بود و هرکس نفس خود را نشناسد به دیگران جاهل تر خواهد بود .
15 – هر کس نفس خود را بشناسد به مقصود نهایی کلیه ی علوم و دانشها دست یافته است .
16 – هر کس نفس خود را نشناسد از راه رستگاری به دور افتاده است و در وطه ی گمراهی و نادانی فرو رفته است.
17 – شناخت نفس، مفید ترین آگاهی هاست.
18 – هر کس به معرفت نفس موفق شود به رستگاری برتر دست پیدا کرده است.
19 – جاهل بر حقیقت نفس خود مباش زیرا هرکس نسبت به معرفت نفس خود نادان باشد نسبت به تمامی اشیاء جاهل است .



برگرفته از کتاب:
" شرح غرر و درر " ، دکتر حسین غفاری.