مولانا

مولانا:

این جهان همچون درختست ای کرام
ما برو چون میوه‌های نیک و خام

سخت گیرد خامها مر شاخ را
زانک در خامی نشاید کاخ را

چون پخت و گشت شیرین و لذیذ
سست گیرد شاخ را بعد از آن

سخت‌گیری و تعصب خامی است
تا جنینی کار خون‌آشامی است

مولانا دنیا را به درختی تشبیه می‌کند که ما انسان‌ها میوه‌های آن درخت هستیم.
میوه‌ها دو گونه‌اند:

1. میوه خام (نارس)
2. میوه رسیده و شیرین

بیت اول و دوم:
- این جهان مثل درخت است، ای بزرگواران.
- ما بر این درخت مانند میوه‌های خوب و نارس هستیم.

بیت سوم و چهارم:
میوه‌های خام به شاخه درخت سخت می‌چسبند و رهایش نمی‌کنند.
- چون در حالت خامی، هنوز برای جدا شدن و رسیدن به کمال شایسته نیستند.

بیت پنج و شش:
- وقتی میوه پخته و شیرین شد، دیگر سخت به شاخه نمی‌چسبد؛ به راحتی جدا می‌شود.

- یعنی انسانِ پخته، وابستگی و تعصب خشک به دنیا ندارد.

بیت آخر (مهمترین بخش):

«سخت‌گیری و تعصب خامی است
تا جنینی کار خون‌آشامی است»

- سخت‌گیری کردن، لجاجت، تعصب بی‌جا و چسبیدن به ظواهر از نشانه‌های خامی انسان است.

- تا وقتی که انسان در مرحله جنینی (ناقص و نارس) باقی بماند، کارش خون‌آشامی (تخاصم، جنگ و جدال) خواهد بود.
- اشاره به تعصبات دینی؛ قومی یا شخصی که انسان را از پختگی و رهایی بازمی‌دارد.

پیام اصلی:

هر چه انسان خام‌تر و نارس‌تر باشد، سخت‌گیرتر، متعصب‌تر و چسبیده‌تر به دنیا و عقاید خشک است.
اما وقتی پخته و شیرین شد، نرم، منعطف و آزاد می‌گردد و از جنگ و جدال دست می‌کشد.