تو نمیتوانی کسی را که دوست داری هدایت کنی ولی خداوند هر

تو نمی‌توانی کسی را که دوست داری هدایت کنی؛ ولی خداوند هر کس را بخواهد هدایت می‌کند؛ و او به هدایت یافتگان آگاه‌تر است
(سوره مبارکه قصص، آیه ۵۶)
تفسیر:
با توجه به این که در آیات گذشته، سخن از دو گروه در میان بود: گروهى مشرکان لجوج از اهل مکّه، که هر چند رسول خدا(صلى الله علیه وآله) اصرار براى هدایت آنها داشت، نور ایمان در قلبشان نفوذ نکرد و به عکس، گروهى از اهل کتاب و افراد دوردست، هدایت الهى را پذیرفتند و عاشقانه در راه اسلام پافشارى و ایثار کردند، حتى از مخالفت بستگان و خویشاوندان نزدیک و جاهلان خودخواه، وحشتى به دل راه ندادند.
با توجه به این امور، آیه مورد بحث، پرده از روى این حقیقت برمى دارد که تو نمى توانى هر که را دوست دارى هدایت کنى، ولى خداوند هر کس را بخواهد هدایت مى کند، و او از هدایت یافتگان آگاه تر است (إِنَّکَ لاتَهْدِی مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لکِنَّ اللّه یَهْدِی مَنْ یَشاءُ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ).
او مى داند چه افرادى، لایقِ پذیرش ایمانند، او مى داند چه قلب هائى براى حق مى طپند، او مى داند در چه سرهائى، سوداى عشق خدا است، آرى، او این افرادِ شایسته را خوب مى شناسد و به آنها توفیق مى دهد و لطفش را رفیق راه آنها مى سازد، تا به سوى ایمان رهنمون شوند
اما تاریک دلانِ زشت سیرتى که در دل با حق دشمنند، و با تمام قدرتشان، به پیکار با فرستادگان خدا برخاسته اند، و از نظر زندگى، آن قدر آلوده و ننگینند که لایق نور ایمان نیستند، خداوند هرگز، چراغِ توفیق را، فرا راه آنها قرار نمى دهد
بنابراین، منظور از هدایت در اینجا، ارائه طریق نیست، چرا که ارائه طریق، کارِ اصلى پیامبر(صلى الله علیه وآله) است و بدون استثناء، راه را به همه نشان مى دهد، بلکه منظور از هدایت در اینجا، رسانیدن به سر منزل مقصود است، این تنها، کار خدا است، که بذر ایمان را در دل‌ها بپاشد، و کار او هم بى حساب نیست. او به دل‌هاى آماده نظر مى افکند و این نور آسمانى را بر آنها مى پاشد.
به هر حال، این آیه یک نوع دلدارى براى پیامبر(صلى الله علیه وآله) است که به این واقعیت توجه کند که نه اصرار بر شرک، از ناحیه گروهى از بت پرستان مکّه بى دلیل است، و نه ایمانِ مخلصانه مردم حبشه یا نجران و امثال سلمانها.
هرگز، از عدمِ ایمانِ گروه اول، نگرانى به خود راه نده، که این نور الهى به سراغ دلهاى آماده مى رود، به آنجا وارد مى شود و خیمه مى زند
(تفسیر نمونه/ ذیل آیه ۵۶ سوره‌ مبارکه قصص)