پیرشالیار_بخش پنجم

پیرشالیار_بخش پنجم



ایم مغ کتابی را به نام مارفه‌تو پیرشالیاری (‌معرفت پیرشهریار) به لجهه کردی اورامی به نظم در آورده است مشتمل بر امثال و حکم و پند و اندرز با ذکر نکاتی چند از آداب و رسوم آیین باستانی و تاکید و توصیه در جهت حفظ و نگهداری آن . نسخه این کتاب اکنون کمیاب است و فقط عبارات و ابیاتی از آن را برخی از مردم آن سامان در حفظ دارند و در مواردی به جای مثل به کار می برند.

در این کتاب منظوم ، بعد از هر دو بیت ، بیتی تکرار شده است به این مضمون:

گوشت جه‌ واته‌ی پیرشالیار بوو    هوشت جه کیاسته‌ی زانای سیمیار بوو

‌به گفته پیرشهریار گوش بده ، و برای درک نوشته‌ زردشت دانا و هوشیار باش

چندبند از آن منظومه:

داران گیان‌داران ، جه‌رگ و دل به‌رگه‌ن     گایی پر به‌رگه‌ن گایی بی به‌رگه‌ن

که ره‌گ جه ‌هیلین ، هیلی جه که‌رگه‌ن      رواس جه رواس ورگه‌ن جه ورگه‌ن

(درختان جان دارند ،‌ جگر و دلشان برگ است ، گاهی پر برگ و گاهی بی برگند . مرغ از تخم است ، و تخم از مرغ  روباه از روباه است و گرگ از گرگ)

وه‌وری  وه‌وارو ، وه‌وره‌وه‌رینه     وریسه  ، بریو چوارسه رینه

که‌رگی سیاوه هیلیش چه‌رمینه    گوشلی مه مریو دوی درینه

(برفی می باره که برف خوره است ، و رسن که پاره شود چهارسر پیدا می‌کند ، ماکیان سیاه ، تخمش سفید است ،‌دیگچه که سوراخ شد ، دودر پیدا می کند)

برخی از دانشمندان کرد معتقدند که پیرشالیار در اواخر زندگی دین اسلام را قبول کرده و کوشیده تا مردم این سامان را با این آیین مبین آشنا سازد ،‌اما توفیقی حاصل نکرده است و در اواخر قرن پنجم رو در نقاب خاک کشیده است .  اما از روی قراین این پیرشالیار(‌پیراول) در اواخر قرن اول می زیسته و برهمان عقیده و آیین کهن تا واپسین دم باقی مانده است ، زیرا اولا در قرن چهارم و پنجم و حتی سوم دین اسلام در سراسر منطقه اورامان گسترش پیدا کرده ، و همه اهالی این دیار گرویده اسلام شده اند  ، ثانیا اسلام آوردن پیرشالیار اول نیز نمی تواند مقرون به صحت  باشد وگرنه منظومه خود را با همان مضامین که حاکی از مجوسیت اوست باقی نمی گذاشت بلکه آن قسمت را که مربوط به آیین کهن و توصیه در باره حفظ آن و نگهداشت آن است تغییر میداد همچنانکه پیرشالیار دوم که مسلمان بوده دست به این کار
زده است.




#کورد
#کوردستان
#فرهنگ
#تمدن
#اصالت

https://telegram.me/kurdishfile