آخرین کشفیات در باره چگونگی ثبت اطلاعات یا حافظه

آخرین کشفیات در باره چگونگی ثبت اطلاعات یا حافظه:
مفهوم انگرام (Engram) یا رد حافظه بر اساس آخرین یافته‌های علمی:

انگرام با عنوان «اثر حافظه» (Memory Trace) نیز شناخته می‌شود، بستر فیزیکی و بیولوژیکی ذخیره‌سازی یک خاطره در مغز است .

به عبارت ساده‌تر، اگر یک خاطره را مانند یک فایل در کامپیوتر در نظر بگیریم، انگرام همان مجموعه از سلول‌های عصبی (نورون‌ها) هستند که آن فایل را در خود رمزگذاری و ذخیره کرده‌اند.

اما انگرام برخلاف یک هارد دیسک متمرکز، به صورت پراکنده و توزیع‌شده در نواحی مختلف مغز قرار دارد .

ساختار و ترکیب: انگرام از چه چیزی تشکیل شده است؟

انگرام یک ساختار چندسطحی است :

1. سلول‌های انگرام (Engram Cells)
سلول‌های انگرام نورون‌هایی هستند که در لحظه یادگیری فعال می‌شوند و با فعال شدن مجددشان، خاطره فراخوانی می‌شود .
برای شناسایی این سلول‌ها، دانشمندان از ژن‌های فوری اولیه (Immediate-Early Genes or IEGs) مانند Fos و Npas4 استفاده می‌کنند، زیرا این ژن‌ها دقیقاً زمانی که یک نورون فعال می‌شود، روشن می‌شوند .

2. شبکه محلی (Local Ensemble)
در یک ناحیه خاص از مغز (مثلاً هیپوکامپ یا آمیگدال)، سلول‌های انگرام به صورت هماهنگ و شبکه‌ای با یکدیگر کار می‌کنند. تحقیقات جدید در سال ۲۰۲۶ نشان داده است که بلافاصله پس از یادگیری، این شبکه محلی برای چند ساعت یک طنین (Reverberation) یا فعالیت هماهنگ از خود نشان می‌دهد.
اگر این فعالیت مختل شود، آن خاطره برای همیشه از بین می‌رود .
3. کمپلکس انگرام (Engram Complex)
یک خاطره واحد، هرگز تنها در یک نقطه از مغز ذخیره نمی‌شود. سلول‌های انگرام در نواحی مختلف مانند هیپوکامپ (حافظه فضایی)، آمیگدال (حافظه احساسی) و قشر مغز (ذخیره‌سازی بلندمدت) با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و یک «کمپلکس انگرام» را تشکیل می‌دهند .

کشفیات جدید: مدل دوگانگی حافظه و فراموشی (مدل دو انگرامی)

یکی از هیجان‌انگیزترین پیشرفت‌های سال ۲۰۲۶ ( ژورنال *Neuron*) مدل
«دو انگرام» را در حافظه معرفی کرده است :

* انگرام نوع اول (Fos-Positive):
این انگرام همان «انگرام حافظه» کلاسیک است. فعال شدن این سلول‌ها باعث بازیابی (Recall) خاطره می‌شود.

* انگرام نوع دوم (Npas4-Positive): این گروه سلولی کاملاً جدید، «انگرام فراموشی» (Forgetting Engram) نام دارد. این سلول‌ها به طور فعال به سلول‌های حافظه سیگنال «فراموش کن» می‌دهند و باعث می‌شوند که ما اطلاعات غیرضروری را بازیابی نکنیم .

نتیجه شگفت‌انگیز:
فراموشی، پوسیدگی یا محو شدن سلول‌های حافظه نیست، بلکه یک فرآیند فعال بیولوژیک است که توسط یک جمعیت سلولی مجزا کنترل می‌شود!