بسم الله الرحمن الرحيم

بسم الله الرحمن الرحيم
پاسخ قسمت اول :
عقل موهبت بزرگی است که خداوند متعال در وجود انسان سرشته است انسان را اینگونه خلق نموده است. عقل، حجّت درونی و پیامبر دورنی خدا بر انسان می‌باشد، چنان که حضرت امام کاظم علیه السلام فرمود: انّ للّه على النّاس حجّتين حجّة ظاهرة و حجّة باطنة فامّا الظّاهر فالرّسل و الانبياء و الائمة عليهم السّلام و امّا الباطنة فالعقول - براى خداوند دو حجّت بر مردم است، حجّتى آشكار و حجّتى پنهان. امّا حجّت آشكار، پيامبران و رسولان و ائمه (عليهم السلام) هستند و امّا حجّت باطن، عقلها و خردها مى‌ باشند.(اصول كافى؛ ج 1؛ ص 16)
عقل، از عقال، به معنای محکم بسته شدن می‌باشد؛ و و زانو بند شتر را نیز از این جهت عقال گویند که مانع از حرکت بی‌جای شتر می‌شود.
از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل شده است که عقل را عقل نامیدند، زیرا زانوی شهوت وغضب را عقال نموده و از سر کشی آن جلوگیری می‌کند.
اما برای عقل، از جوانب گوناگون، دسته‌ بندی‌ها و تعاریفی صورت پذیرفته که نشان می‌دهد، اگر چه ما به تمامی این اقسام عقل می‌گوییم، اما یک چیز یا عین هم نیستند؛ مانند: عقل نظری؛ که راهنمای بشر در شناخت هستی می‌باشد. این عقل است که مبتنی بر دلایل، اثبات می‌کند و حکم می‌دهد که خدا، وحی، نبوت، ولایت و امامت و قیامت حقیقت دارند،پس باید وحی نیز نازل شود و باید به آن اعتماد نمود.
مسئولیت اندیشه‌ورزی را عهده‌دار است. تصور، تصدیق، قضیه، قیاس، استدلال، برهان و مانند آن، امور نظری و علمی، شئون عقل نظری می‌ باشند.
عقل عملی؛ همان نیروی تدبیر و مدیریت است که اگر ریشه‌ یابی شود، به عقل نظری تکیه دارد و انگیزه و اراده را متکفل است. البته به این معنا نیست که هر گونه تدبیر و مدیریتی در امور شخصی، از عقل عملی نشأت می‌گیرد، چرا که بسیاری عقل را تعطیل کرده و هوای نفس را بر مملکت وجود حاکم می‌نمایند.
عقل دینی، آیت الله جوادی آملی: اگر محدوده‌ درک عقل، مسائل درون دینی یعنی مسائل اخلاقی، سیاسی، حقوقی یا معارف الهی باشد که انبیاء به‌عنوان هدایت آسمانی فراسوی انسان‌ها قرار داده‌اند می‌توان آن را عقل دینی نامید.‌
عقل تجریدی و تجربی - عقل برهانی و عقل عرفی نیز از تقسیمات دیگر می‌ باشد.
اما، از منظری دیگر، تقسیمات کلّی دیگری نیز برای عقل وجود دارد، مانند گونه‏ های چهارگانه عقل - تجربی، نیمه تجریدی، تجریدی و ناب.
عقل معاش: آدمی، در این دنیا زندگی می‌ کند و با اهداف، آمال و البته مشکلات بسیار دنیوی مواجه است که باید با تفکر و تعقل از پیش‌رو بردارد.(ادامه دارد...)